sistemsiz ve kanunsuz başkanlık sistemi

akşam gazetesinde amerika'daki başkanlık sistemine benzer bir sistemin ülkede uygulanacağı yönünde bir yazı yayınlanır. bu yönde dedikodular artınca, atatürk bazı mebuslar ile bir toplantı düzenler.

"arkadaşlarımız içerisinde başvekillik yapacak çok kişi vardır fakat benim başvekil olmam gerekirse bu görevi alçakgönüllülükle kabul ederim. o durumda benim aynı zamanda cumhurbaşkanlığını üzerimde bulundurmamın yasal imkanı yoktur. bu yeni durum halkımızın kafasını karıştıracaktır.

amerikan sistemini memleketimizde uygulamayı hiç aklıma getirmedim. sistemsiz ve kanunsuz tarzda cumhurbaşkanlığı ile başbakanlığı birleştirmeyi asla düşünmedim ve düşünecek bir adam olmadığım bütün milletçe bilinir."

 *        *           *

1930 yılı baharında atatürk bir yurt gezisinde yol boyunca halk ile temas ediyordu. antalya'ya vardığımızda dönüp

bana (hasan rıza soyak): "bunalıyorum çocuk. büyük bir acı içerisinde bunalıyorum. görüyorsun ya her gittiğimiz yerde bitmeyen dertler ve şikayetler dinliyoruz. her yer derin bir yoksulluk içerisinde. uzun yıllar, bir takım bilinçsiz yöneticilerin elinde kalan bu cennet memleket işte bu acınacak duruma düşmüş. memurlarımız henüz istenen düzeyde ve karakterde değil. çoğu görgüsüz, yeteneksiz ve şaşkın.  zavallı halkımız ise bir sürü batıl görüş ve inanışın etkisi altında uyuşup kalmış. bu arada beni en çok üzen şey nedir bilir misin hasan? halkımızın her şeyi başta bulunanlardan bekleme alışkanlığı. i̇şte bu zihniyetle herkes büyük bir tembellik ve rehavet içinde. önce kafaları bu köhne, geri, uyuşturucu düşünce ve inançlardan temizleyeceksin. sonra yetkili ve enerjik insanlarda oluşan bir devlet mekanizması kuracaksın. bu makinenin başında halkla birlikte çalışarak kaynaklarımızı işleteceksin. i̇leri medeniyetler düzeyine erişmek için bir nesilde bu işleri tamamlamak imkansızdır. "

hasan rıza soyak atatürk'ten hatıralar s.417

hıfzı topuz atatürk sesleniyor s. 24